Türkiye Cumhuriyeti

Valetta Büyükelçiliği

Bilgi Notları

Türkiye-Malta İkili İlişkiler, 13.08.2014

T.C.VALETTA BÜYÜKELÇİLİĞİ 

TÜRKİYE–MALTA İKİLİ İLİŞKİLER

 

Siyasi İlişkiler: 

Malta ile diplomatik ilişkiler 1967 yılında kurulmuştur. 8 Ekim 2009 tarihine kadar Vatikan ve Roma Büyükelçiliklerimizin akredite olduğu 

Malta’da, Büyükelçiliğimiz 8 Ekim 2009 tarihinde faaliyete geçmiştir. Malta’nın Türkiye’de Büyükelçiliği bulunmamaktadır. İstanbul’daki Malta Başkonsolosluğu 14 Nisan 2009 tarihinden bu yana faaliyettedir. Malta’nın  mukim olmayan Büyükelçi olarak ülkemize atadığı ve halihazırda Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı olan Bayan Fiona-Jayne Formosa, 26 Mart 2014 tarihinde Sayın Cumhurbaşkanımıza Güven Mektubunu sunmuştur.
 

Malta ülkemizin AB üyeliğini desteklemekte ve Türkiye’nin üyeliğinin Akdeniz ve Orta Doğu’nun istikrarına, Avrupa ve İslam Dünyası arasındaki diyaloğun geliştirilmesine önemli katkıda bulunacağını dile getirmektedir. 

Malta ile siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkilerin ileriye taşınması ve iki Akdeniz ülkesi olarak 
işbirliğinin güçlendirilmesi ve çeşitlendirilmesi, böylelikle Türk ve  Malta halkları arasındaki bağların geliştirilmesi, halklarımız arasında dostluğun arttırılması her iki ülkenin  amaçları arasında yeralmaktadır.

Bu çerçevede, önümüzdeki dönemde  karşılıklı olarak ikili düzeyde  ziyaretlerin ve çok taraflı platformlarda, ortak  ilgi alanlarına giren konularda  işbirliğinin daha da arttırılması hedeflenmektedir.  
 

Ekonomik ve Ticari İlişkiler: 

2013 yılında ülkelerimiz arasında toplam ticaret hacmi 962,1 milyon Dolar olmuştur. Ticaret dengesi 
Türkiye lehinedir. 
 

Her iki ülkeden ekonomik alanda gittikçe artan bir ilgi mevcuttur. Ekonomik ilişkilerde ikili işbirliğini ve işadamlarımızın karşılıklı olarak temaslarını geliştirmek amacıyla Türkiye-Malta İş Konseyi’nin faaliyete geçmesi için çalışmalar sürdürülmektedir.

Gayet olumlu  düzeyde seyreden ilişkilerin THY’nın uçuşlarını artırarak haftada beşe çıkarmasıyla beşeri ilişkiler önemli ivme kazanmıştır.  Karşılıklı seyahatler halklarımızı birbirine yakınlaştırmış ve dostluk bağlarını güçlendirmiştir.  

Malta Akdeniz’de ulaşım ve  deniz ticareti açısından önemli bir yere sahiptir. Malta,  halihazırda Avrupa’nın en büyük gemi siciline sahip ülkedir. Türkiye’nin yüksek tonajlı uluslararası gemi filosunun yaklaşık % 30’unun Malta’da kayıtlı bulunduğu ifade edilmektedir.  

Malta Serbest Limanından (Malta Freeport) her hafta İstanbul, İzmir veya Mersin Limanına ticari sefer yapılmaktadır. Batı Akdeniz ve Atlantik hatlarında çalışan Türk bayraklı gemilerin bir bölümü Malta’da bakım ve onarım görmektedir. 

2011 yılında Akdeniz’in 3’ncü büyük aktarma ve lojistik merkezi olan Malta Serbest Limanı Konteyner Terminali’nin % 50 hissesi bir Türk  firma tarafından satın alınmıştır.  

Malta’da muhtelif Türk bankaları bulunmaktadır. Bu bankalar mevduat işlemi yapmamaktadır. 

2013 yılında Türkiye’den Malta’ya gelen turist sayısı  9.191, Malta’dan Türkiye’ye gidenlerin sayısı ise 6.769 olmuştur.

 

Malta’nın Kısa Tarihçesi

 

Günümüz Malta toplumunu oluşturan ada ahalisinin Akdeniz halklarının genel karakter özelliklerini yansıttığı görülmektedir. 

M.Ö. 8.yüzyılda Fenikelilerin Malta’ya gelmesi Malta’nın tarih sayfalarına girmesinin başlangıcı olmuştur. Fenikelilerin hâkimiyeti M.Ö. 5.yüzyılda yavaş yavaş kaybolmaya başlamış ve yerini Kartacalılara bırakmıştır. Kartacalılar M.Ö. 480 dolaylarında Malta’yı devralmış ve yaklaşık iki yüzyıl hâkimiyetlerini sürdürmüşlerdir. M.Ö. 218 yılında Malta, Roma İmparatorluğunun bir parçası olmuştur. Romalılar döneminde M.S. 60 yılında meydana gelen Aziz Paul’un gemisinin Malta’daki kazasının akabinde yerel nüfus Hristiyanlık ile tanışmıştır.  

9.yüzyılda Arap kökenli kavimler Malta’yı ele geçirmişlerdir. Arap hâkimiyetinin 1090 yılında Normanların istilası ve adayı fethetmesiyle sona ermesine rağmen etkileri 13.yüzyılın sonlarına kadar devam etmiştir. Norman dönemi nispeten kısa sürmüş ve bu dönemden sonra Malta, Sicilya Krallığının hâkimiyetine girmiştir. 

Rodos’un 1522’de Osmanlı İmparatorluğu tarafından fethinin ardından Rodos Şövalyeleri 1530 yılında Malta’ya yerleşmişler ve Katolik inancının kurumsallaşmasına yol açmışlardır.  

1565 yılında Osmanlılar güçlü bir donanma ile Malta’ya gelmiş ve kuşatma başlatmıştır. Kuşatma 4 ay sürmüştür. Sicilya’dan gelen yardımla şövalyelerin direnci kırılamamış ve ada fethedilememiştir. 

1798’de Napolyon ve kuvvetleri adayı ele geçirmiş ve Şövalyelerin adadaki mevcudiyetlerine son vermiştir. Fransız hâkimiyeti, 1800 yılında İngiliz kuvvetlerinin Maltalılara yardımıyla son bulmuştur.

Malta, 1814 Paris Anlaşması ile İngiliz İmparatorluğu’na katılmış, 1964 yılında bağımsızlığını elde etmiş ve 1974 yılında da Malta'da Cumhuriyet ilan edilmiştir. Malta, Commonwealth üyesidir.

Malta, 1 Mayıs 2004’te Avrupa Birliği’ne tam üye, 1 Ocak 2008’de de Avro Alanı’na dahil olmuştur.